عذر ، فرار از گناه به دليل موجّه باشد . ولى خداوند هيچ بهانه‌اى براى فرار از اطاعت اوامر و نواهى خود قرار نداده ، بلكه دليل‌هايى مانند كتاب و پيامبر و عقل را براى راهنمايى بشر فرستاده است . بنابراين خداوند متعال براى بهره‌گيرى از امكانات و استعدادها بشر ، دو دليل در مسير راه او قرار داده است كه امام كاظم عليه السلام به هشام مىفرمايد : يا هشامُ ! إنّ للَّهِ عَلَى الناسِ حُجَّتَيْنِ : حُجَّةٍ ظاهِرةٍ وَحُجَّةٍ باطِنَةٍ ، فَأَمَّا الظاهِرَةُ فالرُّسُلُ والأنْبياءُ والائمةُ ، وَأَمّا الباطِنَةُ فَالعُقُولُ . « 1 » اى هشام ! همانا براى خدا بر مردم دو حجّت است : دليل بيرونى و دليل درونى ، امّا دليل بيرونى پيامبران و امامان عليهم السلام هستند . و دليل درونى عقل‌هايند . آن دو دليل ، راه زندگى را روشن مىسازد و خطوط كلّى فكر انسان را تا اندازهء زيادى مشخص مىنمايد . از آن جا كه خداوند عقل را براى تميز دادن و اراده را براى انتخاب و قدرت را براى انجام دادن به ما بخشيد از ما تكليف به آسانى خواست و ما مىدانيم كه خداوند امر به خير مىكند و نهى از بدىها را دوست مىدارد و هلاكت و نجات را با دليل جارى مىسازد . هلاك شده آن مجرمى است كه در حساب قيامت ، اعمالش ردّ شده باشد . حجّت در روايات از امام صادق عليه السلام دربارهء آيهء :

--> ( 1 ) - الكافى : 1 / 16 ، كتاب العقل والجهل ، حديث 12 ؛ تحف العقول : 386 ؛ مجموعة ورام : 2 / 35 .